چکیده

سندرم بیماری ساختمان (Sick building syndrome) به شرایطی در یک ساختمان خطاب می شود که ساکنین آن نشانه هایی از بیماری هایی را دارا هستند که به پشت سر گذاشتن زمان زیاد در آن ساختمان نسبت داده می شود، ارتباط مستقیم دارد. معمولاً وجود اشکال در گرمایش، تهویه و تهویه ی مطبوع (HVAC) از مهمترین عامل های شکل گیری این بیماری قلمداد می شود. از عوامل دیگری چون خروج گازها از مواد ساختمانی استفاده شده در ساختمان، ترکیب های آلی فرار، کپک، خروج نامطلوب مولکول های ازون (تولید جانبی دستگاه های اداری)، مواد شیمیایی صنعتی و کم هوا دادن اتاق و سالن های انجام کار که با مواد شیمایی صنعتی بسیار سروکار دارند اشاره نمود

مقدمه

اصطلاح «سندرم ساختمان بیمار» توسط سازمان بهداشت جهانی در سال ۱۹۸۶ مطرح و شناخته گردید. محیط های داخلی گرفتار مشکلات تهویه در مرکز توجه قرار گرفتند. مطالعه و بررسی ای در کشور سوئد در زمینه ی آلرژی صورت پذیرفت که «بیمار ساختمان» را به عنوان علت آلرژی همه گیر مطرح کرد. به این ترتیب در دهه ی ۱۹۹۰ میلادی، پژوهش های دامنه داری در خصوص سندرم بیمار ساختمان شکل گرفت. در این تحقیقات عوامل متعدد فیزیکی و شیمایی به صورت گسترده مورد کاوش قرار گرفت. این مشکل به شکل وسیع در رسانه ها پوشش داده شد و از آن به عنوان «بمب ساعتی» نام برده می شد. به این منظور «ساختمان بیمار» در زمینه بهداشت محیط کاربرد دارد و مورد استفاده قرار می گیرد. 

مبانی

  • نشانه های سندروم بیماری ساختمان: سازمان بهداشت جهانی، این علائم را در چند دسته طبقه بندی کرده است؛
  • التهاب مخاطی غشاء(چشم، بینی و گلو)
  • تأثیرات عصبی(سردرد، خستگی و تحریک پذیری)
  • آسم و علائم مشابه آن (تنگی قفسه سینه و خس خس سینه)
  • خشکی پوست و سوزش آن و شکایات دستگاه گوارش

راز دریافت این نوع بیماری ظهور علائم مشابه بین افراد یک ساختمان در مدتی چند هفته ای بود. در اغلب موردها بیشتر علائم پس از ترک بیمار از ساختمان بر طرف می شد. اما می تواند اثرات دراز مدتی بر سلامتی اشخاص که حساس می باشند به جای بگذارد و بیشتر افراد گریبانگیر آلرژی خواهند شد.

  • بعضی علائم مرتبط با بیماری: سرفه – گیجی و منگی و همچنین خواب آلودگی – تهوع. ظاهراً علائم بعد از ترک ساختمان بهبودی رخ می دهد.

انستیتوی ملی ایمنی و بهداشت شغلی آمریکا این وضعیت را با اصطلاح «کیفیت هوای درون ساختمان» وصف می نماید. بر حسب استنباط و تعریف این مجموعه در صورتی که ۲۰% از کارکنان در یک ساختمان علائمی از جمله آبریزش چشم، گرفتگی صدا، سردرد، خشکی و خارش پوست، سرگیجه، تهوع، تپش قلب، تنگی نفس، خونریزی بینی، خستگی مزمن، سردرگمی ذهنی، لرزش دست، تورم ساق پا قوزک پا را گزارش کنند، ممکن است آن ساختمان را به اصطلاح یک «ساختمان» بیمار خطاب نمود. عامل تعیین این است که هنگامی که کارکنان به خانه می روند یا در تعطیلات هستند، این علائم بر طرف می شود. از جمله علت دیگری که در این نشانگان اثر پذیر دانسته شده است، احتراق در فضای بسته (هیترها، اجاق گاز و استعمال دخانیات) و تجمع مونوکسید کربن و ذرات قابل استنشاق،ترکیبات آلی فرار (VOC) مانند بنزین، استیرن و سایر حلال ها، عوامل آلرژی زا و بیماری زای منتقل شوند به وسیله هوا مانند باکتری ها، ویروس ها، قارچ ها، هاگ ها و گازهای سمی ساطع شده از بعضی از مواد جدید ساختمانی چون (پلی وود یا چوب پلاستیک و چسب موکت) و لوازمی مانند مبل ها و موکت ها هستند.

  • علل ایجاد سندرم

باتوجه به مطالعات صورت پذیرفته در این مهم مشخص شده است که سندرم بیماری ساختمان به دلیل تهویه ی ناکافی،               آلاینده های شیمیایی از منابع داخلی یا فضای بیرونی ساختمان و آلاینده های بیولوژیکی متولد می شود. بسیاری از ترکیب های آلی فرار که جزء آلاینده های شیمیایی به حساب می آیند، خواهند توانست تأثیرات بسزایی روی افراد موجود در ساختمان بر جای بگذارند که تا مدت ها و در بعضی موارد تا پایان عمر همراه آنان باقی بماند.

باکتری، گرد و خاک، ویروس ها و انواع آلاینده های بیولوژیکی از جمله عوامل ایجاد سندرم بیماری ساختمان به حساب می آیند. در نتیجه سازمان استاندارد تمام کشورها باید استانداردهای مرتبط با دستگاه های تهویه ساختمانی و غیره را مورد بازنگری قرار دهند.

راهکار هایی برای جلوگیری از این بیماری ها

  • بهره گیری از گیاهان جذب کننده سم مانند سانسیوریا
  • استفاده از اُزون جهت از بین بردن باکتری، ویروس و موارد مشابه
  • بهره گیری از کف پوش های ضد آب
  • استفاده از حلال ها و آفت کش ها
  • تعمیر و نگهداری بهینه از سیستم های تهویه صحیح و مطبوع

منابع:

  • سایت برترین ها – ماهنامه مطب
  • سایت شعار سال
  • کلیات بهداشت محیط. مؤلفان: دکتر محمد علی ززولی، دکتر افشین ملکی، دکتر ادریس بذر افشان.

 

پژوهشگر- بهرام راه پیما

درباره پژوهش خبر

خبرگزاری پژوهش در سال ۹۴ تاسیس گردید. این خبرگزاری با هدف...

اطلاعات تماس

روابط عمومی: ۴۲۸۸۱۵۰۰ (۰۲۱)

آدرس: میدان ولیعصر (عج) - بعد از خیابان زرتشت - کوچه پزشک پور - پلاک ۱۲ - طبقه ۳